Geboorteplan, zinvol of niet.

De praktijk

“Sorry dat we niet je geboorteplan helemaal hebben kunnen volgen. Het werd medischer dan de natuurlijke geboorte die jullie wilden en hadden aangegeven in jullie plan.” Ik hoor het een verloskundige tegen een kersverse moeder zeggen die heel tevreden terugkijkt op de geboorte van haar kindje. Alsof er iets niet goed gegaan is als het geboorteplan niet stipt gevolgd is.

Haar opmerking zet mij aan tot denken, want er klopt hier iets niet.

Het zit zo: een geboorte is niet te plannen, uitgezonderd een geplande keizersnee. Maar het verloop van de geboorte is wel te beïnvloeden, evenals de belevingen en herinnering die je als ouders en vooral de moeder er aan overhoudt.

Waar staat een geboorteplan voor.

Waarom dan toch plannen? Wat plan je dan? Voor mij is een geboorteplan een document waarin de aanstaande ouders aangeven wat hun helpt en wat zij nodig hebben om een zo passend mogelijke geboorte te hebben. Dat alles benoemen in een geboorteplan is dus heel waardevol.

Je bent namelijk niet ineens een volkomen ander persoon als je gaat baren. Je neemt jezelf mee, in alles wat je bent. Je karakter, je levenservaring, je kracht en je kwetsbaarheid. Dat bewust zijn is zinvol, geeft vertrouwen en kracht. Bovendien is een geste naar degene die bij de geboorte zal zijn, vaak een onbekende.

Een voorbeeld.

Als iemand aangeeft wel of juist niet open te staan voor een ruggenprik, zegt dat iets over wie die persoon is. Uitvragen waarom iemand tot dit besluit komt geeft hele bruikbare informatie. Als er angst of onwetendheid aan ten grondslag ligt, is dat iets waar mijns inziens aandacht aan besteedt mag worden. Zo kom je bij de basis uit, de drijfveren. Zo leer je iemand kennen in wie zij werkelijk is. Dan ben je “on speaking terms” zoals de Engelsen dat zo mooi zeggen. En als iemand zich gezien en gehoord voelt, ontstaat samenwerking en een soepeler verloop van de baring.

En dat is toch wat we allemaal willen? Afstemmen op elkaar is wenselijk bij een geboorte. Wat mij betreft zelfs noodzakelijk. De vrouw zal het moeten doen, zij staat centraal roepen we allemaal.

Iedere partij heeft een geboorteplan.

Soms wordt er wat schamper gedaan over het geboorteplan. Weer zo’n iemand die beschrijft wat ze wel en niet wil. In de praktijk gaat het toch anders. Veel te positief/te romantisch of te dwingend hoor je dan. Maar weet, dat elke zorgverlener in de geboortezorg werkt met een geboorteplan. De verloskundige en gynaecoloog hebben net zo goed een plan in hun hoofd of ergens vastgelegd. Wat dacht je van protocollen? Hoe vaak gebeurt het niet dat hetgeen de arts zelf wil/denkt leidraad is bij zijn/haar handelen? Hoe meer een zwangere daarbij aansluit, hoe makkelijker en prettiger.

Laten we het geboorteplan herdefiniëren. Het is geen plan, het is een beschrijving van een zwangere als persoon met haar mogelijkheden, kwetsbaarheid en gewenste benadering op weg naar de geboorte van haar kind.

Kort gezegd: de zwangere wordt zichtbaar door het schrijven van een geboorteplan.

 

Het was weer raak vanmorgen.

”Ik wou dat ik jou had gekend toen ik mijn kinderen kreeg”. Een hartenkreet, na zoveel jaar nog de wens. “Hoe fijn zou het zijn geweest als er iemand bij me was geweest die me snapte, geruststelde en informeerde. Die er voor me was, me altijd serieus nam en waarbij ik me niet hoefde te verdedigen voor mijn wensen en standpunten”. Kortom, een doula.

Vaak gaat de hartenkreet vergezeld door emoties. Tranen om wat zo gewenst was.

Gelukkig spreken we elkaar nu, zoveel jaar later. De geboorte ervaring blijft namelijk actueel en gemakkelijk te herinneren. Want het baren van een kind is intens, een turning point in je leven, een initiatie. Het is meer dan het nuchter, gewoon maar even doen en erop vertrouwen dat de ander het beste met je voor heeft, het vast beter weet dan jij en daarmee meer recht van spreken heeft.

Baren is gebaat bij gehoord worden én gevolgd. Een kernkwaliteit van mij als doula is volgen. Door goed te luisteren, hoor ik het diepste kunnen en verlangen en kan ik bekrachtigen. Ik ben als doula niet de zoveelste persoon waar de vrouw afhankelijk van is. En dat is een significant verschil en waardevolle toevoeging.

Vrouwen kunnen de geboorte niet overdoen. Na een bevalling weten ze veel beter wat goed en passend voor ze is. Iets wat ze de keer daarvoor vast ook wel wisten, maar er geen prioriteit aan gaven.

Toen was de doula nog niet een van hun mogelijkheden. Nu wel. Ook jij kan er gebruik van maken. Zodat jouw geboorte ervaring tranen van geluk opleveren.

Groeit de baby straks in een kunstbuik?

Groeit de baby straks in een kunstbuik? Dat is de titel van een artikel in de Volkskrant van 19 oktober jongstleden. Een prikkelende vraag en met belangstelling lees ik het artikel. Er vallen me een paar dingen op.

Techniek versus fysiologie

Technische ontwikkeling wordt in het artikel gelijk gesteld aan verbetering van de gezondheidszorg. De serie “Hoe bevalt Nederland” die kortgeleden is uitgezonden, was daar ook zo’n voorbeeld van. Hoe meer we in (kunnen) grijpen, hoe meer kansen. Dat is deels waar. Wat helaas daarmee naar de achtergrond verdwijnt zijn de enorme mogelijkheden van de fysiologie van het zwangere en haar barende lichaam. Die kennis, dat weten, wordt onterecht, meer en meer ondergeschikt. Wat zou het mooi zijn én werkend als de fysiologie en daarmee de barende vrouw voorop gesteld wordt. Ik zie het regelmatig gebeuren in mijn werk als doula. Een groot voordeel van doula zijn is, dat medische handelingen uitvoeren geen onderdeel is van mijn werk. Ik moet het dus hebben van luisteren en observeren. Nou, dat heeft me een schat aan informatie opgeleverd. En het heeft me bevestigd in wat ik al wist: een barende vrouw heeft veel meer belang bij gevolgd worden dan bij aansturen. Dat vraagt wel een andere houding van degene die haar begeleidt. En vrouwen mogen gestimuleerd worden om hun oerweten en kracht aan te spreken.

Mindset

In de laatste alinea zegt hoogleraar Van Kaam: “Misschien zeggen we over dertig jaar wel: wat een gedoe, zo’n zwangerschap. En komen kinderen op de wereld met behulp van ivf en een kunstbaarmoeder”. Ik hoop dat het een grapje is van de heer Van Kaam. Waar ik het meest over struikel is zijn eerste zin: “Wat een gedoe, zo’n zwangerschap”. Hier begint het mee, een gedachte over hoe zwangerschap te beleven. Voor je het weet geloof je erin en ben je hard bezig om het te verspreiden als vooruitgang en onmisbaar standpunt om levens te redden. Zo werkt een mindset.

In de loop der eeuwen zijn we zwangerschap en geboorte steeds meer gaan zien als een risicovolle gebeurtenis die we goed in de gaten moeten houden. Vrouwen worden meer en meer instrumentarium. Daardoor verdwijnen hele gezonde en goedkope gedachten naar de achtergrond. Zoals het feit dat een vrouwenlichaam meer in huis heeft om te baren dan je denkt. Het begint allemaal met een basisgedachte: vertrouw ik het of vertrouw ik het niet. Gedachtenkracht is sterk, je kunt het gelukkig ook ten gunste van jezelf aanwenden. Maak maar eens een paar pakkende affirmaties.

Van buik naar kunstbuik

En dan het onderwerp van het artikel: mogelijkheden creëren om de levenskansen van veel te vroeg geboren baby’s buiten de baarmoeder te vergroten door een kunstbaarmoeder te maken. Nog verre toekomstmuziek, maar er wordt al over gedacht en aan gewerkt. Het achterliggende idee is om de baby die in de baarmoeder zit te transporteren naar een kunstbaarmoeder om daar verder te groeien totdat het op eigen kracht kan leven.

Een probleem is hoe de baby vanuit de moederschoot in het apparaat te krijgen. Immers als het kindje geboren wordt, gaat het zuurstof opzuigen. En dan kan het niet meer in de (kunst) baarmoeder. Er wordt gedacht een soort slurf tussen baarmoeder en apparaat te maken. En nu komt het: het zou helpen als de baby onder water geboren wordt. En bij een keizersnee de baby aan de navelstreng en placenta te laten zitten. Briljant! Als doula en zwangerschapsdocente geef ik deze informatie al jaren standaard aan zwangeren. Want het is voor ieder kind een betere en makkelijker start om verbonden te blijven aan de navelstreng en voor een lotusgeboorte te gaan. En voor steeds meer vrouwen is het bad een weldadige baringsplek. Laten we dit nu al meer omarmen en elke baby en aanstaande mama dit gunnen. Dit bevordert gezonde en veilige zorg voor moeder én kind.

Dilemma: nooit mee zwanger worden

Besluiten te beginnen met kinderen krijgen in je leven is een dingetje, maar het afsluiten kan minstens zo’n grote klus zijn. Wanneer ben je “klaar” met zwanger zijn en baren? Voor veel vrouwen is het duidelijk, maar voor evenzoveel vrouwen is het een heel proces. Het verstand zegt “nee”, het hart en de buik zeggen “ja”. Natuurlijk moet je eens stoppen, maar daarmee verdwijnt niet altijd het verlangen naar het gevoel en de ervaring. Wij vrouwen leven cyclisch, dus ook de intentie om (weer) zwanger te zijn komt in vlagen terug. De innerlijke wens blijft.

Tijd is een grote hulp. Het helpt je te groeien in je nieuwe fase: moeder zijn en niet meer moeder worden. De kinderen worden groter, je vrijheid groeit navenant. Eigen tijd wordt weer meer zichtbaar en is aantrekkelijk. Soms is het een periode van afscheid, van rouw. Zonder het heel zwaar te maken, is het wel een ervaring in je leven waar je stil bij mag staan.

Ook praktische zaken als geld en de grootte van het huis en de auto kunnen het stopteken vormen.

Wat te doen als je besluit dat je gezin compleet is, maar er nog ruimte is in je hart voor een kind? Dat gewenste kind dat nooit zal komen? Draag dit kind met je mee, wees moeder van dit wenskind. Geniet van dit bijzondere kind dat nooit zichtbaar zal worden, tenzij jij er over praat. Weet, dat moederliefde vele vormen kent.

Mijn doulatas

Mijn hele doula leven lang neem ik een tas met inhoud mee naar een geboorte. In de loop der jaren is de tas steeds kleiner geworden en gaat de rits steeds minder vaak open om er wat uit te halen.

Vanuit de opleiding hebben we als kersverse doula’s indertijd een lijst mee gekregen van handige attributen. Zoals warme sokken, kleine verstuiver, rebozo, kruik, druivensuiker en naslagwerk. De repen die ik bij me had gingen over de datum, want de baringen duurden kort of de ouders in spé hadden een volle (koel)kast, waar ik naar hartenlust uit mocht pakken. De doula moest immers niks te kort komen.

In de praktijk sleepte ik elke keer als ik op weg ging naar een geboorte een volle doulatas mee. Het werd ballast. Dus de tas werd leger en kleiner. En nu, na twaalf jaar overweeg ik om geen tas meer mee te nemen. De paar zaken die nog wel eens van pas komen, passen ook wel in mijn handtas.

Steeds meer ben ik een doula die alleen werkt met haar hart en handen. Zo wordt een doula in Amerika, de bakermat van de doula, ook gedefinieerd. En dat voldoet. Vanuit mijn hart verbind ik me met de vrouw en haar partner, stem me op hen af en creëer een sfeer van liefdevolle, aandachtige aanwezigheid. Mijn handen geven steun, warmte en ontspanning. Mijn stem kalmeert, initieert en brengt luchtigheid. En dat alles zit niet in een tas, maar heb ik altijd ter plekke ter beschikking.  De doulatas staat werkeloos in de gang en ik neem hem na elke geboorte weer mee naar huis. Een stille getuige van een bijzondere gebeurtenis in de ruimte daarnaast.

 

Zwangere, stel je eens voor…..

Sluit je ogen en stel je eens voor dat er tijdens je zwangerschap en de geboorte iemand bij je is:

die altijd naar je luistert, wat het ook is wat je bezighoud

die jou altijd onvoorwaardelijk volgt en steunt

die jou vertrouwt, wat er ook gebeurt

waarbij jij je veilig voelt

waar je je kwetsbaarheid, je angsten, je mogelijkheden en je kracht durft te laten zien

die haar wijsheid, ervaring en scholing inzet

die weet dat jij baart en kan baren op jou eigen en unieke manier

die er ook voor je partner is

die als een moeder je koestert en ziet staan

Is dit iets wat je alleen maar kan wensen? Nee, zo’n iemand bestaat. Neem contact op met een doula, en je zal het ervaren.

Communicatie voorkomt trauma. De rol van de doula daarin.

Recent onderzoek heeft uitgewezen dat vrouwen niet zoals gedacht, een trauma overhouden aan een ingreep zoals knip of keizersnee, maar meer en langer last hebben van niet gehoord of gesteund te zijn tijdens de bevalling. Het ontbreken van duidelijke communicatie en emotionele ondersteuning is voor veel vrouwen doorslaggevend geweest bij het ontstaan van een traumatische geboorte-ervaring. De actie “Genoeg Gezwegen” (waarin ouders vertelden over de beschadigende bejegening van zorgverleners tijdens de geboorte van hun kindje) heeft dit ook duidelijk gemaakt.

Het is goed en belangrijk dat dit zichtbaarder wordt. Ook ik hoor regelmatig zulke geboorte ervaringen van vrouwen én mannen in mijn werk als doula en zwangerschapsdocente. En elke keer wordt weer duidelijk hoe diep en lang dat doorwerkt. Het laat flinke sporen na. Er is dus werk aan de winkel.

De conclusie van de onderzoekers is tweeledig.

Ten eerste is het wenselijk dat de zorgverleners meer gaan uitleggen en de vrouw meer betrekken bij de besluiten die genomen worden. Heel mooi en een stap in de goede richting.

Ik heb één aanvulling en best wel een essentiële al zeg ik het zelf. Om een goede, gelijkwaardige gesprekspartner te zijn is het van belang dat de zwangere ook /eerst in gesprek gaat met zichzelf, goed naar zichzelf luistert en zichzelf serieus neemt. Dat ze weet wat voor haar belangrijk en zelfs essentieel is om goed te kunnen baren. Want een valkuil van meer uitleg door zorgverleners kan zijn, dat de informatie die zij aanbieden leidend blijft bij het maken van keuzes.

Ten tweede is het wenselijk dat er meer praktische en emotionele steun komt voor de aanstaande ouders. Een mooie taak voor de verloskundige en verpleegkundige. Maar ook de doula wordt genoemd. Deze laatste is namelijk daarin gespecialiseerd en heeft de positie om de gewenste optimale steun te bieden. Zo ontstaat een kring van betrokken mensen rondom de barende.

Dus zwangeren: luister (heel) goed naar jezelf, kom daarvoor uit en vindt mensen die je horen en met je meedenken. Jezelf serieus nemen en duidelijk hebben wat je behoeftes en wensen zijn is cruciaal. Het kan helpen om iemand uit te nodigen om dit helder te krijgen. Weet dat een doula daarvoor is opgeleid. Luisteren en onvoorwaardelijk meebewegen is haar kerntaak. En ze is ook nog eens een kei in emotionele ondersteuning.

10 keuzes die je bevalling kunnen bemoeilijken.

  1. Weet niet van te voren wie je bevalling gaat begeleiden.
  2. Neem je partner als enige extra ondersteuning bij je bevalling.
  3. Beval op een plek waar je anders nooit bent.
  4. Geef de leiding/regie over je bevalling af aan een ander.
  5. Houd meer rekening met de mening/visie van de ander dan die van jezelf.
  6. Kijk vooral naar wat mis zou kunnen gaan oftewel heb weinig vertrouwen in de mogelijkheden van je (geboorte)lichaam.
  7. Kies voor onderbroken ondersteuning tijdens je bevalling.
  8. Stop je kop in het zand en zeg: “We zien wel.
  9. Wees ervan overtuigd dat bevallen ondraaglijk en dus ondoenlijk is. Leve de pijnstilling.
  10. Voed je vooral met drama verhalen over bevallen.

Als je gaat bevallen heb je veel keuzes te maken. Hoe meer de keuzes aansluiten bij jezelf, hoe beter ze zullen uitpakken. Dit lijkt een open deur, maar in de praktijk blijken veel aanstaande ouders zich behoorlijk te laten leiden door hun omgeving. En bedenken redenen die niet overeenstemmen met hun gevoel. De komende drie weken zal ik om de twee dagen een keuze bespreken die je bevalling kan bemoeilijken, mét een voorbeeld uit mijn doulapraktijk.  Veel inspiratie en eigen wijze keuzes toegewenst.

  1. Weet niet van te voren wie je bevalling gaat begeleiden.

Tenzij een verloskundige case loaded werkt, zul je nooit zeker weten van te voren wie je bevalling gaat begeleiden. Dat geeft (on)bewust stress. Helemaal als in de groepspraktijk een verloskundige werkt waar jij niet zo’n goede klik mee hebt. Dan bouwt zich tijdens de zwangerschap al weerstand op, met alle gevolgen van dien. In het ziekenhuis is helemaal onbekend wie dienst heeft als jij binnenkomt. Daar is vrijwel iedereen nieuw voor je. Terwijl het zo belangrijk is om vertrouwde, bekende gezichten om je heen te hebben. Daarvan ontspan je en dat heeft veel voordelen voor de voortgang van je bevalling en je beleving ervan.

Want spanning doet wat met de werking van je baarmoeder. Die gaat minder krachtig reageren. Dat is een natuurlijke reactie. Bij spanning gaat het bloed automatisch naar de arme- en beenspieren, want je moet immers kunnen vluchten of vechten; de aloude reflex. Er is minder bloed beschikbaar voor de spierwerking van de baarmoeder, dus die heeft daar onder te lijden. Dat merk je aan minder frequente weeën (ze kunnen zelfs ook helemaal wegvallen) en ze worden vaak ook minder effectief. Ook geeft spanning een andere beleving: krachtige sensatie gaat pijnlijk aanvoelen. Je gaat de weeën als onaangenaam ervaren. En terecht, want je spieren verkrampen en dat doet zeer.

Voorbeeld uit de praktijk.

Als doula begeleid ik een stel dat moeite heeft met de verloskundige. Ze hebben vooral last van het feit dat er te weinig met hun bevalwensen rekening gehouden wordt. Wanneer de bevalling is begonnen word ik gevraagd te komen. Ik arriveer iets eerder dan de verloskundige. De sfeer is goed. Wanneer de verloskundige binnenkomt, verandert er wat. De vrouw voelt zich niet meer vrij. Ze vertrouwt de verloskundige niet, want die heeft andere plannen met haar dan zij wil. De verloskundige vertrekt na een tijdje met de belofte om over drie uur weer langs te komen. De vrouw zakt weer in haar bevalling en alles loopt lekker. Tot twee uur later. Dan merk ik dat de vrouw andere weeën krijgt en ze ook minder goed opvangt. Wat gebeurt hier? Opeens krijg ik de ingeving: de komst van de verloskundige over een uur! Ik vraag de vrouw of ze zich al druk aan het maken is over het feit dat de verloskundige straks weer komt. Dat blijkt zo te zijn. Dus onbewust reageert de vrouw al op iets wat nog te wachten staat. Ik vraag de vrouw zich te richten op haar bevalling, dat gaat immers prima. En help haar de verloskundige uit haar gedachten te zetten. Het werkt. Wanneer de verloskundige zich uiteindelijk meldt is de vrouw zo gefocusseerd op zichzelf, dat ze minder “last” heeft van haar aanwezigheid. En daardoor staat ze meer in haar kracht en houdt de regie.

  1. Neem je partner als enige extra ondersteuning bij je bevalling.

De verloskundige of gynaecoloog is niet van begin tot einde bij je bevalling aanwezig. Net zomin als de verpleegkundige of kraamverzorgster. De enige waarvan je vrijwel zeker bent dat die er de hele tijd bij is, is je partner (tenzij je die niet hebt). Vooral als het een eerste bevalling betreft, is het afwachten wat je partner voor je kan betekenen. Bovendien is hij de deskundige van dienst op het moment dat zorgverleners niet aanwezig zijn. Je kan je voorstellen dat dat nogal belastend kan zijn voor hem. Een passende opvulling van deze leemte is de doula. Zij is een bekend en vertrouwd gezicht tegen de tijd dat je gaat bevallen en ze komt en blijft bij je bevalling vanaf het moment dat jij daar behoefte aan hebt. Ze kan van alles voor je betekenen: kopje thee zetten, masseren, geruststellen, partner aflossen, dingen uitleggen en daarmee helpen een passende keuze te maken etc. Voor de partner is dit ook heel prettig. Immers, niet alles komt nu op zijn schouders terecht en er komt ruimte om zelf ouder te worden. Dat laatste wordt vaak vergeten of onderschat. De man moet er voor zijn vrouw zijn wordt gezegd. Dat klopt, maar ook hij maakt een grote verandering door, hij wordt immers (weer) vader. Tel daarbij op dat een bevalling intens is om mee te maken en het is duidelijk dat ook een partner ondersteuning kan gebruiken.

Voorbeelden uit de praktijk:

De man oogt wat onthand als ik arriveer. Zijn vrouw zit flink in de weeën en hij is daarvan onder de indruk en weet even niet zo goed wat hij voor haar kan betekenen. Ik ga op de badrand zitten en adem mee in het ritme van de vrouw, die daardoor zichtbaar ontspant. Ze voelt zich ondersteund en herkend. De man is verbaasd dat het zo simpel kan zijn. Hij neemt het van me over en ze gaan samen verder in haar cadans.

Het is de tweede bevalling van een stel als ik in beeld kom. De eerste keer was de man er voor zijn vrouw, maar dat vond hij eerlijk gezegd een opgave: uren bij haar zitten in een benauwde badkamer. En dat terwijl hij eigenlijk behoefte heeft aan beweging op z’n tijd. Tijdens de tweede bevalling kan hij zich vrijer bewegen, af en toe naar beneden gaan om even iets anders te doen, omdat ik er voor zijn vrouw ben als hij de kamer verlaat. Op de cruciale momenten is hij er voor zijn vrouw. Het voelt voor allebei prettig dat ik non-stop bij haar blijf. Zij voelt zich gesteund en hij voelt zich niet bezwaard. Na afloop concludeert de vrouw dat ze deze keer veel meer aan hem gehad heeft. Terwijl hij fysiek veel minder aanwezig was.

  1. Beval op een plek waar je anders nooit bent.

Als je thuis bevalt, dus in een voor jou vertrouwde omgeving, beval je significant anders dan op welke plek dan ook. Je kunt je gang gaan en dat maakt de bevalling normaler. Je zit op je eigen bank, hangt over je eigen aanrecht, ligt in je eigen bed en doucht in je eigen badkamer. Thuis bevallen vergroot het gevoel van vertrouwd zijn. Geur, kleur, omgeving, alles is bekend en leidt dus niet af. Ontspanning maakt dat je je sneller en meer overgeeft aan het ritme van je geboortelichaam en dat maakt dat je soepeler en ongecompliceerder bevalt.

Wanneer je in een voor jou vreemde omgeving bent, bijvoorbeeld een ziekenhuis, werkt dat anders. Je gaat je als gast gedragen. Je vraagt sneller of iets wel kan of mag. Je bent onzekerder, voelt je minder thuis. (On) bewust geeft dat stress. Het doet ook iets met je beleving. Je komt om een kind te baren, dus vanaf dat moment is alles daarop gericht en is er geen afleiding of normalisering. De apparaten in de ruimte helpen je daaraan herinneren. Vrouwen worden vaker in een ziekenhuis wat lijdzamer. In deze nieuwe situatie zijn ze afhankelijker, want ze kennen hier niet de weg. Thuis kan je aangeven waar de handdoeken liggen. In een ziekenhuis heb je geen idee en je vraagt je gelijk af of je er gebruik van mag maken. Daar moet je alles ontdekken. Dat maakt dat je minder goed/snel naar binnen kan keren om je te richten op je geboortelichaam. Dus een vreemde, nieuwe omgeving is net als een vreemd, nieuw persoon helaas niet bevorderlijk voor de voortgang van je bevalling.

Voorbeeld uit de praktijk.

De barende vrouw komt thuis lekker op gang. Als vanzelf hangt ze over de aanrechtrand (fijne hoogte) om de weeën op te vangen. Daarbij gaat ze gaandeweg geluid maken, wat ze heel prettig vindt. Ze heeft besloten om in het ziekenhuis te bevallen, dus stappen we na een tijdje in de auto. Bij aankomst in het ziekenhuis, mag ze van de verpleegkundige op bed gaan liggen voor de registratie. Daarnaast zegt ze tegen deze barende vrouw (die ze vijf minuten kent) dat ze beter kan ophouden met geluid maken. Want ze moet waarschijnlijk nog een hele tijd weeën opvangen en dan is geluid maken uitputtend. Ik zie mijn cliënte verward raken. Ze gaat braaf op het bed liggen en van schrik stopt ze met geluid maken. Ik geef aan dat ze vooral moet doen waar ze zich prettig bij voelt, dus het bed uit en geluid maken. Binnen een uur is de baby geboren.

  1. Geef de regie over je bevalling af aan een ander.

Degene die het beste weet hoe de bevalling verloopt is de bevallende vrouw. De geboorte vindt immers plaats via haar lichaam. Zij voelt en ervaart alles van binnenuit en kan waardevolle informatie geven over de voortgang. Alleen wordt jammer genoeg daar vaak onvoldoende gebruik van gemaakt. Informatie van apparaten (die mensen trouwens interpreteren) en ervaring en scholing van professionals worden vaak meer vertrouwd en als uitgangspunt genomen. Dat wordt nog eens versterkt door zwangeren, die hun eigen visie en beleving inbrengen, te bestempelen als “zeur”, “teveel nadenkend”, “angstig “of “onzeker”. Als je de regie van je lichaam en de baring aan anderen overdraagt is dat voor beide partijen ondoenlijk. Voor de barende vrouw, omdat ze niet meer reageert op haar natuurlijk gevoel. Dat geeft verwarring, stress, pijn en een ontevreden gevoel over de geboorte. Voor zorgverleners is het niet wenselijk om de eindverantwoordelijkheid te hebben over leven en dood van een ander. Gevolg is dat men kan neigen tot preventief of eerder ingrijpen, om mogelijke nare situaties te voorkomen.

Voorbeeld uit de praktijk.

Ademen doen we vanzelf, ook tijdens een geboorte. Het ademritme past zich aan bij de activiteit die je doet. Niemand die je daarbij aanwijzingen geeft. Maar als je een kind baart is het blijkbaar ineens gebruikelijk en logisch dat een buitenstaander gaat vertellen hoe geademd dient te worden. Compleet met happen lucht nemen, kin op de borst en je kwaad maken. Ga er maar aan staan. Dat dit fysiologisch onhandig en zelfs onwenselijk kan zijn, wordt voor het gemak maar vergeten. Toch zijn er legio vrouwen die braaf en dapper de adem aanwijzingen van een zorgverlener volgen, terwijl ze moeiteloos ademden toen die er nog niet bij was.

Zo ook de vrouw die door haar verloskundige gestimuleerd werd om happen lucht te nemen en te duwen, duwen, duwen. Partner kreeg de taak om haar hoofd naar voren te duwen, want kin op de borst! Andere aanwezigen zaten haar ook aan te moedigen. Tot de vrouw riep: nu doe ik niks meer! Iedereen viel stil en was verbaasd. De barende vrouw zei het op eigen wijze te gaan doen. De baby werd vlot geboren en de vrouw was niet ingescheurd.

  1. Houd meer rekening met de mening/visie van de ander dan die van jezelf.

In het verlengde van de regie van de geboorte overgeven aan een ander, ligt het centraal stellen van visie van degene die de besluiten neemt. Elke vrouw weet wat goed voor haar is, wat ze diep in haar hart wil en wat bij haar past. Maar ja, je bevalt (voor t eerst) en wie weet het dan beter: jij of de verloskundige of gynaecoloog die ervoor geleerd hebben en heel regelmatig bij een geboorte is? Vrouwen zijn gewend om gewenst gedrag te vertonen en helemaal als ze in een kwetsbare, afhankelijke situatie zitten. Dan stappen ze sneller uit hun eigen weten en passen zich aan. Maar wie bevalt er eigenlijk? Wiens lichaam en wiens kind is het? Aan wie kan je het beste vragen wat er gaande is en wat er nodig is? Juist ja, de bevallende vrouw. En het is aan de zorgverleners om daarop in te spelen en niet andersom. Anders leidt het tot verspilling van mogelijkheden en heb je meer kans op een minder fijne geboorte-ervaring. En laat dat nu bepalend zijn voor je vrouwbeeld.

Voorbeeld uit de praktijk:

De baby ligt in stuit en de vrouw voelt zich teveel gestuurd door de gynaecoloog. Hoeveel tijd ze krijgt om te ontsluiten, in welke positie ze dient te baren (op de rug, met de benen in de beugels) en wie het laatste woord heeft (de gynaecoloog). Dit is absoluut niet haar keuze en het geeft veel stress. Ze komen in contact met mij en ik luister. Breng ze in contact met een verloskundige die ze zou kunnen helpen. Wat ook gebeurt en de vrouw baart uiteindelijk op haar eigen wijze, thuis in bad haar zoon. Het was haar eerste bevalling, maar ze bleef dicht bij haarzelf en creëerde de omstandigheden die voor haar veilig en prettig waren om te kunnen bevallen. Ga voor het volledige verhaal van de moeder naar http://www.praktijkeigenwijz.nl/luuk

 

  1. Kijk vooral naar wat mis zou kunnen gaan oftewel heb weinig vertrouwen in de mogelijkheden van je (geboorte)lichaam.

 Angst is een slechte raadgever. We weten het allemaal, maar toch sijpelt het door, zeker in de geboortezorg. Het is een teken van aandacht en betrokkenheid als men zegt: ”We houden je goed in de gaten. Dat impliceert echter dat er van alles mis kàn gaan. Het zwangere lichaam is blijkbaar niet zo betrouwbaar en lijkt een tikkende tijdbom. Jammer genoeg haalt deze houding de kracht weg bij de vrouw. Daarnaast bestaat het idee dat meer controle, ook meer zekerheid en veiligheid geeft. Terwijl juist bij geboorte overgave een belangrijk aspect is. Dat het werkt om je over te geven aan de werking van je geboortelichaam. Dan ben je full in control! Daar past geen geregisseerde geboorte bij. En eerlijk gezegd is die ook niet wenselijk.

Het is duidelijk dat de fysiologie (= de werking van het barende lichaam) op de achtergrond is geraakt. Terwijl een vrouwenlichaam gemaakt is om te baren. Dus weet hoe het barende lichaam werkt.  Weet wat het effect van angst en ontspanning is op voortgang, veiligheid en plezier van de baring. Dat brengt baren weer terug naar zijn oorspronkelijke vorm: intens en goed te doen.

Voorbeeld uit de praktijk.

Een jonge zwangere zit in een lastige situatie. Onverwacht zwanger geraakt en haar vriend kiest voor zijn familie en niet voor haar en haar baby. Er komt veel op haar af. Daarnaast gaat ze ervan uit dat baren een pijnlijke klus is en dat het ziekenhuis de meest logische plek is om haar kindje te krijgen. Ze komt toevallig  weer met mij in contact en we komen in gesprek. Dat doet haar wat. Ze ontdekt dat baren niet ingewikkeld is, dat ze de mogelijkheden heeft om veilig en prettig te bevallen. Na één gesprek weet ze: ik ga thuis bevallen. En zo gebeurt het. Ze baart vlot, op eigen kracht haar zoon op het toilet, the place to be voor haar.

Benieuwd naar haar hele verhaal: http://www.praktijkeigenwijz.nl/?s=Jente

  1. Kies voor onderbroken ondersteuning tijdens je bevalling.

Bevallen is een intiem, kwetsbaar life event. Je op elk moment gesteund voelen, gehoord en gedragen is daarbij erg belangrijk. Wordt die steun onderbroken, dan geeft dat onveiligheid. Het is aangetoond dat ononderbroken ondersteuning heel waardevol is tijdens een geboorte. Want dan kan je je als barende vrouw beter ontspannen en overgeven aan het geboorteproces. En dat levert een gezondere, veiliger baring op, waar met tevredenheid op terug gekeken wordt. En dan gaat het niet alleen om ononderbroken fysieke aanwezigheid, maar ook om de ononderbroken mentale en emotionele ondersteuning.

Onlangs is weer eens aangetoond dat niet het fysieke lijden of zware medische ingrepen, maar het ontbreken van duidelijke communicatie en emotionele ondersteuning voor veel vrouwen doorslaggevend is bij het ontstaan van een traumatische bevallingservaring. http://www.volkskrant.nl/wetenschap/nederlands-onderzoek-wijst-uit-communicatie-cruciaal-bij-bevalling~a4499559/

Ook de actie #genoeggezwegen bracht een stroom van reacties van vrouwen op gang waarin ze vertelden wat hun bevalervaring een onaangename, vaak traumatische ervaring had doen worden. Ook vaders vertelden hoe ze zich in de steek gelaten hadden gevoeld.

http://geboortebeweging.nl/genoeggezwegen/

Regel tijdens je zwangerschap, hoe jij én je partner straks begeleid gaan worden. Zijn degene die bij de geboorte zijn er onvoorwaardelijk voor je? Kun je op ze rekenen op elk moment dat het voor jou/jullie van belang is?

Een bijzondere ondersteuning geeft de doula. Voor de vrouw én voor haar partner. Ononderbroken en vanaf het moment dat ze wensen dat ze er is. Waar het ook is en hoe lang het ook duurt. Het bijzondere zit hierin, dat is aangetoond dat dergelijke steun van een niet medisch persoon, geen familie of vriend(in) zijnde, het meest effect heeft. Dat maakt de doula uniek.

Voorbeeld uit de praktijk:

Ik ben in gesprek met een vrouw die zwanger is van haar eerste kindje en attendeer haar op het belang van ononderbroken begeleiding tijdens de geboorte. Dat spreekt haar aan en ze kiest voor een vriendin, want dat voelt prettig en vertrouwd. De gewenste thuisgeboorte eindigt in een ziekenhuisgeboorte. Dat is ingrijpend voor haar, haar partner én de vriendin. Zij kan, met uiteraard weinig ervaring met (ziekenhuis)bevallingen, niet de gewenste steun en begeleiding geven. Bij de tweede zwangerschap vraagt de vrouw mij als doula. Ze voelt zich nu non stop gesteund, gehoord, gezien en geliefd en bevalt uiteindelijk vlot en vreugdevol thuis. Een helende ervaring zoals ze zelf zegt.

  1. Stop je kop in het zand en zeg: “We zien wel”.

Blanco een geboorte in gaan heeft zijn voor- en nadelen. Voordeel is dat je niet beïnvloed wordt door alle mitsen en maren en horrorverhalen en daardoor wellicht meer op je eigen instinct vertrouwt. Wat gunstig is, want bevallen doe je vanuit je reptielenbrein, je instinctieve brein. Nadeel is dat je overvallen kan worden door de intensiteit en werking van je geboortelichaam. Daarnaast is het krijgen van een kindje emotioneel en mentaal ook een dingetje. Kortom een indringende levenservaring. Je voorbereiden op de geboorte is geen overbodige luxe. Als je de werking van je geboortelichaam snapt en weet hoe je reageert op intense situaties en wat je daarbij helpt om (weer) te ontspannen heb je een solide basis, namelijk jezelf, om dit avontuur aan te gaan.

Voorbeeld uit de praktijk:

Het komt regelmatig voor dat vrouwen contact met mij zoeken omdat de vorige geboorte hen is overkomen. Achteraf realiseren ze zich dat het niet ging zoals ze wensten. Veelgehoorde ervaringen zijn: onzeker voelen, overvallen worden door de intense werking van het geboortelichaam en protocollen die niet aansluiten bij hun behoefte op dat moment. Of ze horen/lezen later hoe het ook anders (lees: passender) had gekund. Een nieuwe zwangerschap is een herkansing, een nieuwe gelegenheid om bewuster te gaan baren. Als doula ervaar ik dit als een van de meest waardevolle en gewaardeerde onderdelen van mijn werk. In woord (gesprekken tijdens de zwangerschap) en in daad (100% vertrouwen en volgen tijdens de geboorte).

  1. Wees ervan overtuigd dat bevallen ondraaglijk en dus ondoenlijk is. Leve de pijnstilling.

Het is bijzonder dat er vrouwen zijn die tijdens hun zwangerschap al uitzien naar de ruggenprik. Ik ben het van harte eens met wat een wijze doula mij eens vertelde: als een vrouw om pijnstilling vraagt zit daar een andere vraag achter. Kom daarachter door haar te bevragen en dan is de ruggenprik wellicht niet meer aan de orde. Dus in plaats van meteen pijnstilling aan te bieden, zou je kunnen vragen aan de barende wat ze nu denkt. Meestal is er sprake van angst, het (even) niet meer weten, het op willen geven omdat het zo zwaar is, kortom de motivatie is weg. En als je iets niet meer trekt of leuk vindt, wordt bevallen een hele klus en ook nog eens een onaangename. Door onvoorwaardelijk en onafgebroken afgestemd te zijn op de barende, kun je in een vroeg stadium inspelen op wat bij haar speelt. Gehoord en gezien worden is sterk pijnvoorkomend en pijnstillend.

Fysiologisch gezien kunnen je hersenen kiezen uit twee lichamelijke reacties op elk signaal dat binnenkomt: stressen of ontspannen.  Adrenaline (stresshormonen) aanmaken of endorfine (relaxhormonen). Stresshormonen zetten aan tot vlucht- of vechtreacties. Niet wenselijk voor een bevalling, want het bloed stroomt dan naar de ledematen en de baarmoederspieren en de baby krijgen minden bloed. Dat is voelbaar en merkbaar in pijnlijke spierbewegingen en een baby wiens hartslag aangeeft dat hij het minder naar zijn zin heeft. Endorfine maakt dat een vrouw zich meer ontspant en zich overgeeft aan het ritme van haar barende lichaam. En gebruik kan maken van haar natuurlijke pijnstilling (200 keer sterker dan morfine en gratis).

Voorbeeld uit de praktijk.

Het geboorteplan van mijn cliënte die voor het eerst gaat bevallen, bestaat maar uit één regel: “Ik wil een ruggenprik”. Met hoofdletters, zodat daar geen misverstand over kan bestaan. Ze is zó bang voor de bevalling, de ruggenprik ziet ze als enige oplossing en geeft haar vertrouwen in de geboorte. Ze neemt haar angst mee de geboorte in en dat is o.k. Tijdens de ontsluiting, die vele uren duurt, komt tot twee keer toe een anesthesioloog in vol ornaat aan haar bed om de ruggenprik aan te bieden. Beide keren hoeft de vrouw m niet. Ze voelt zich goed, merkt dat ze de kracht heeft en de motivatie om elke wee op te vangen. Uiteindelijk bevalt ze met een snufje Ultriva van een dochter van ruim 9 pond.

  1. Voed je vooral met drama verhalen over bevallen.

Ben je ook zo’n opzuiger van informatie? Dan heb je vast gemerkt dat alles wat je hoort en leest iets met je doet, dat het impact op je heeft. Positieve verhalen geven vertrouwen en zin in bevallen. Negatieve verhalen veroorzaken op z’n minst een onrustig gevoel. De angst krijgt vrij baan. Natuurlijk kan er iets misgaan tijdens een zwangerschap en een geboorte, maar in de meeste gevallen gaat het goed. Daarnaast zou het interessant zijn om eens na te gaan bij een nare bevalervaring, wat eraan voorafging. Vaak zijn het interventies (ingrepen in de tijd en in het lichaam) die het begin zijn van (meer) complicaties. Al die drama verhalen vergroten de kans dat je meer controle wilt en die zit in je hoofd. Helaas beval je altijd met je buik en niet met je hoofd. Dat vraagt overgave aan het onbekende. En dramaverhalen stimuleren helaas het omgekeerde.

Voorbeeld uit de praktijk.

Toen ik voor het eerst zwanger was besloot ik een zwangerschapscursus bij het Groene Kruis te volgen (ja, het is lang geleden). We waren met een grote groep zwangeren en uiteraard was er ruimte om verwachtingen e.d. te delen. Een van de zwangeren was doodsbang dat ze zou inscheuren. Daarin gesteund door haar moeder die daar ook heel bang voor was. Ik was vrij naïef en besloot me daar niet druk over te maken of er rekening mee te houden. Eigenlijk besloot ik om niet in te scheuren. Waarom zou ik? Na de geboorte van onze zoon kwam ik de betreffende kersverse moeder tegen. Uiteraard vertelden we elkaar over onze bevalervaring. Zij was enorm uitgescheurd en ik wist niet dat je zoveel hechtingen kon krijgen. Ik was ongeschonden gebleven. En de drie keer daarna ook niet ingescheurd. Laat staan ingeknipt. Dit drama lag buiten mijn bereik.

 

Mijn innige wens als doula voor het komende jaar.

Elk jaar in deze tijd werp ik mij op een grote stapel kaarten om te versturen. En ook dit jaar laat ik in mij opkomen wat mijn wens is voor het komende jaar. Ingegeven door mijn ervaringen in het afgelopen jaar, zowel privé als in mijn werk en de wereld daaromheen. Dit jaar was het me heel snel duidelijk: verbinding en liefde. Dat zijn de pijlers waarop we kunnen groeien en een betere wereld creeën op alle niveau’s. Ik werd acuut blij van dit inzicht.

Als doula heb ik ervaren hoe voedend het is als er verbinding is tussen mij en de zwangere en haar partner. Dat is trouwens een voorwaarde: als er geen klik is, gaat het doula effect niet werken. Als er een goede basis is, onstaat intimiteit en een diepe verbinding. Daarop kan een vrouw goed baren. Immers een kindje krijgen is gebaat bij intimiteit, rust en vertrouwen. De vrouw kan dan open gaan, letterlijk en figuurlijk. In een doulacontact bouw ik samen met de cliënt de verbinding uit tot een stevig, omhullend en veilig netwerkje, waarbinnen de vrouw en de man zichzelf kunnen zijn.

Als doula streef ik ook naar verbinding met de verloskundige, kraamverzorgster en verpleegkundige. Immers, wij vormen de kring van mensen die die vrouw heeft uitgezocht om zich mee te verbinden om haar te helpen een zo passend mogelijke geboorte ervaring te krijgen. Vaak lukt dat prima, soms ervaar ik dat er dingen zijn die de verbinding in de weg staan. Zoals onbekendheid, angst en onzekerheid. Door met een belangstellende houding en een luisterend oor met elkaar in gesprek te gaan én te blijven, is volgens mij een belangrijke stap richting verbinding mogelijk. Om samen, ieder op zijn eigen unieke wijze en met zijn eigen inbreng, er voor de vrouw en haar partner te zijn, op weg naar de geboorte van een nieuw mensenkind.

Laten we ons verbinden en de meerwaarde van een ieder zien en accepteren. Daartoe nodig ik iedereen uit in 2017, zodat de geboortezorg een stuk aangenamer én werkzamer wordt.

Ondersteuning : sturend of volgend

“Ik dacht dat ik geen keus had” of “Mag dat dan?” Dat is vaak de reactie van een zwangere als ik ze vertel dat háár wensen en haar (barende) lichaam centraal horen te staan bij de begeleiding. (Te)veel zwangeren menen dat ze moeten bevallen binnen de marges van hun zorggever of partner.

Heb je er weleens bij stil gestaan dat degene die bij je bevalling is, invloed heeft op de uitkomst en jouw beleving van de geboorte? Je partner, de verloskundige, de gynaecoloog en verpleegkundige hebben allemaal hun eigen achtergrond en ervaring. En reken maar dat dat van invloed is op hun houding, visie en aanbod van zorg en ondersteuning aan jou.

De partner

De houding van de partner heeft zeker impact, ook omdat hij/zij dicht bij je staat. Zwangeren conformeren zich regelmatig aan de angst en wensen van hun partner. Laten een echo maken of besluiten in het ziekenhuis te gaan bevallen, omdat de partner het anders niet trekt. Terwijl ze wat hen betreft niet echt een echo hoefden of best thuis wilden bevallen.

De zorgverleners

De bevallingen die je meemaakt, ook als geboorte professional, kleuren je houding en visie. Dat kan niet anders. Gynaecologen en verpleegkundigen werken zelfs in een setting waarin een gezonde, ontspannen geboorte niet regulier is. Waar medisch kijken meer de norm is.

Er zijn zorgverleners die wensen dat je als zwangere meegaat in hun visie en voorstellen. Soms gepresenteerd als: “Ik ben de deskundige” of “Ik ben de eindverantwoordelijke persoon in dit gebeuren”. Niet fijn in een relatie waarin je toch al afhankelijk bent. Dat voelt niet veilig en dat is juist nodig om goed te baren. Bovendien krijg je als zwangere snel het gevoel dat je als lastig bestempeld wordt als je er anders tegen aan kijkt.

Gelukkig is een kenmerk van de mens dat hij groeit en zichzelf ontwikkelt. Een vrouw die in haar kracht blijft en baart in vrijheid is een uitstekende leerschool voor geboortebegeleiders. Er zijn verloskundigen en ziekenhuizen die steeds meer cliënt gericht gaan werken. Met alle positieve gevolgen van dien voor beide partijen.

Als doula leer ik van elke barende vrouw, door haar met een open houding tegemoet te treden. Ik zet mijn eigen mening opzij en volg en vertrouw de vrouw 100% in haar kunnen en weten wat ze nodig heeft. Daar waar ze mijn ondersteuning wenst, geef ik die haar.

Ander bevalklimaat

Mijn wens is dat alle vrouwen die baren zó begeleid worden dat optimaal gebruik gemaakt wordt van de gezonde werking van haar geboortelichaam. Dat haar mentale en emotionele mogelijkheden uitgangspunt zijn bij de baring. Dat de mensen die bij de geboorte zijn, haar (durven te) vertrouwen en respect hebben voor haar kunnen. Dat iedereen er alles aan doet om een voor haar veilige setting te creëren. Daar past geen angst, betweterigheid of wantrouwen bij.

Dus zwangeren, luister goed naar alle informatie die je ontvangt van welke geboortebegeleider dan ook en bepaal dan of het jou helpt om gezond, veilig, prettig en op eigen wijze te bevallen. Zo ja: omarm die persoon. Zo nee, bedank voor de info en zoek verder. Succes!